Avrupa Birliği (AB)

1957 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu ismiyle kurulan Avrupa Birliği (AB) – European Union (EU) tarafından, Avrupa bölgesinde rekabetçi tek pazar ve sosyal entegrasyon oluşturma amacıyla faaliyetler yürütülmektedir [Ref]. Türkiye’nin de aday ülke olduğu organizasyonda toplam 28 üye ülke ve 6 aday ülke bulunmaktadır.

Avrupa Birliği e-Devlet Vizyon Çalışmaları

AB tarafından gerçekleştirilen vizyon çalışmaları kapsamında; Europe 2020, Digital Agenda 2020, e-Devlet Eylem Planı 2016 – 2020, Avrupa Kamu İdareleri için Birlikte Çalışabilir Çözümler (ISA2) Programı ön plana çıkmaktadır. Aşağıda bu çalışmalar hakkında kısa bilgiler verilmiştir.

Europe 2020: AB’de büyüme ve kalkınmaya yön veren politika dokümanı ve 2010 – 2020 dönemi için geçerli olan kalkınma planıdır. Bu plan, Lizbon Stratejisi olarak bilinen ve 2000 – 2010 yılları arasında öngörülen kalkınma planının devamı niteliğindedir. Europe 2020, akıllı, sürdürülebilir ve katılımcı büyüme temel hedeflerini içermektedir.

Digital Agenda 2020 [Ref]: Avrupa 2020 Kalkınma Planı içerisinde 7 temel girişimden birisi olarak [Ref], (Akıllı Büyüme ana hedefi altında yer alır) oluşturulmuştur. 2010 yılında Bilgi Toplumu ve e-Devlet için hazırlanan üst stratejidir. Stratejinin temel eksenleri aşağıdaki gibidir (Her temel eksen altında toplam yaklaşık 101 eylem tanımlanmıştır):

  • Dijital Tek Pazar
  • Birlikte Çalışabilirlik ve Standartlar
  • Güven ve Güvenlik
  • Hızlı ve Ultra Hızlı İnternet
  • Araştırma ve Yenilikçilik
  • Dijital Okuryazarlık, Beceriler ve Katılımın Geliştirilmesi
  • AB Toplumu için BİT Temelli Faydalar

Avrupa 2020 hedefleri doğrultusunda, Avrupa Komisyonu’nun, 2011-2015 dönemini kapsayan eylem planı hayata geçirilmiş olup, yaklaşık 1 yıllık çalışma neticesinde, 2016-2020 yıllarını kapsayan ikinci eylem planı yayınlanmıştır [Ref].

2016-2020 dönemi için 3 politika önceliği belirlenmiştir:

  1. Modernise public administration with ICT, using key digital enablers
  2. Enabling cross-border mobility with interoperable digital public services
  3. Facilitating digital interaction between administrations and citizens/businesses for high-quality public services

3 başlık altında toplam 20 eyleme yer verilmiştir. Eylemler için belirlenen temel prensipler ise aşağıdaki gibidir:

  • Digital by Default
  • Once only principle
  • Inclusiveness and accessibility
  • Openness & transparency
  • Cross-border by default
  • Interoperability by default
  • Trustworthiness & Security

 

e-Devlet Eylem Planı 2011 – 2015: AB ülkelerinin ve Avrupa Komisyonunun (EC) 2015 yılına kadar takip edeceği mevcut eylem planıdır. 2009 tarihli Malmö Deklarasyonu öncelikleri doğrultusunda oluşturulmuştur. Bu 4 öncelik şu şekilde verilmiştir:

  • Kullanıcı katılımı ve yetkilendirilmesi,
  • Pazar dinamiklerinin güçlendirilmesi,
  • Kamu İdarelerinin verimlilik ve etkinliğinin geliştirilmesi,
  • e-Devlet için gerekli öncül altyapıların oluşturulmasıdır.

2011-2015 dönemini kapsayan e-Devlet Eylem Planı’nın hedefi 2015 yılı itibariyle AB vatandaşlarının %50’sinin, işletmelerin ise %80’inin e-Devlet hizmetlerini kullanmasıdır.

Eylem Planının değerlendirilmesi için “e-Devlet Eylem Planı 2011-2015 Orta Dönem Değerlendirmesi (SMART / 0060)” hizmet alımı yapılmıştır. Bu kapsamda bir izleme portali oluşturulmuştur [Ref]. Tüm tarafların ilgili başlıklar altında gelişmeleri raporlaması beklenmiştir. Ancak raporlamaların durumuna bakıldığında katılımın düşük olduğu görülmektedir.

Eylem planında belirlenen ilkelerden biri olarak, “once only registration principle” (sadece bir kez kayıt ilkesi) bağlamında AB’ye üye ülkelerinin tümünü kapsayacak şekilde İdari Yükü Azaltma (ABR- Administrative Burden Reduction) çalışması yürütülmektedir. Sadece bir kez kayıt ilkesinin uygulanmasıyla AB düzeyinde 2017 yılına kadar yaklaşık 5 milyar Euro ekonomik etki yaratılması beklenmektedir.

Avrupa Kamu İdareleri için Birlikte Çalışabilir Çözümler (ISA) Programı, 2010 – 2015 yılları arasında özellikle kamu idarelerinin vatandaşa açık olmayan arka ofis uygulamaları arasında etkileşimi arttırmaya yöneliktir. Kamu İdareleri, Girişimler ve Vatandaş için Birlikte çalışabilir Avrupa e-Devlet Hizmetleri Sunumu (IDABC) Programı’nın devamı niteliğindedir.

Geniş Ölçekli Pilot (LSP) Projeleri, üye ve aday ülke katılımıyla yürütülmektedir. Devam eden projeler hakkında aşağıda bilgi verilmiştir:

  • e-SENS: Farklı LSP’lerden elde edilen birikim ile, e-Kimlik, e-Doküman, e-İmza gibi başlıkların entegrasyonu sayesinde kamu hizmetlerinin AB alanında kesintisiz akışı için altyapı oluşturmayı hedeflemektedir. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) liderliğindeki Türkiye konsorsiyumunda, Adalet Bakanlığı ve Gelir İdaresi Başkanlığı yer almaktadır.
  • e-CODEX: AB alanında adli işlemlerin kesintisiz akışını hedeflemektedir. Türkiye konsorsiyumunun lideri Adalet Bakanlığı’dır.
  • STORK 2.0: AB alanında kimlik yönetiminin kesintisiz akışını hedeflemektedir. Türkiye konsorsiyumunun öncüsü TÜBİTAK’dır.

Tamamlanan ve bazılarında Türkiye’den ilgili kurumların da yer aldığı diğer LSP Projeleri aşağıda yer almaktadır:

  • epSOS : Elektronik sağlık kayıtları entegrasyonu,
  • SPOCS : Girişimler için AB ülkeleri arası evrak akışı,
  • PEPPOL: AB ülkeleri arası e-Tedarik,
  • STORK: AB ülkeleri arası Kimlik Yönetimi entegrasyonudur.

Geçmiş dönem çalışmaları aşağıda özetlenmiştir:

  • 2000 – Lizbon Stratejisi olarak da bilinen 10 yıllık e-Avrupa Girişimi başlatılmıştır.
  • 2001 – e-Avrupa 2002 Eylem Planı: Lizbon Stratejisi çerçevesinde 2002 yılı sonuna kadar internete erişimin ucuzlaması ve internetin daha güvenli olması için atılacak adımları içermektedir.
  • 2001 e-Avrupa+ Eylem Planı: Aday ülkeler için başlatılmıştır.
  • 2002 – e-Avrupa 2005 Eylem Planı: Lizbon Stratejisi çerçevesinde 2005 yılı sonuna kadar internetin yaygınlaşmasıyla birlikte özellikle uygulamaların ve içeriğin geliştirilmesi için atılacak adımları içermektedir.
  • 2005 – 2010 e-Devlet Eylem Planı: 2005 – 2010 aralığında Avrupa Komisyonu tarafından e-Devlet ile ilgili faaliyetlerin yürütüldüğü çerçeve belirlenmektedir..
  • 2004 – Kamu İdareleri, Girişimler ve Vatandaş için Birlikte çalışabilir Avrupa e-Devlet Hizmetleri Sunumu (IDABC) programı 2004 – 2010 yılları arasında birlikte çalışabilirlik kapsamında tüm faaliyetlerin koordine edilmesini sağlamaktadır.

AB Çalışmalarında Türkiye’nin Yeri:

AB müktesebatının üstlenilmesine ilişkin 19 Mart 2001 tarihli Türkiye Ulusal Programı’nın bilim ve araştırmayla ilgili 17. Bölümünde [Ref], e-Avrupa girişiminin desteklendiği ve Türkiye’de bilgi toplumunu oluşturmak amacıyla e-Türkiye girişiminin başlatılacağı beyan edilmiştir. Ayrıca, 15 – 16 Haziran 2001 tarihlerinde yapılan Göteborg Devlet ve Hükümet Başkanları zirvesinde, AB çerçevesinde başlatılan e-Avrupa girişimi ile ilgili olarak, AB’ye aday ülkelerin gerçekleştirmesi öngörülen e-Avrupa+ Eylem Planı Türkiye tarafından kabul edilmiş, bu planda belirtilen çalışmaların tamamlanması, ülke olarak taahhüt edilmiştir.

*Dünya’da Dijital Dönüşüm