Ortak Altyapılar

e-Kimlik (T.C. Kimlik Kartı)

Türkiye’de mevcut durumda e-Kimlik kartı mecburi olmayıp yaygınlaştırma çalışmaları 2016 yılı itibariyle başlamıştır. 2007 yılından günümüze pilot çalışmalar ile iyileştirilme çalışmaları devam eden milli e-Kimlik kartının (Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı) geliştirilmesi tamamlanmıştır. Vatandaşların ihtiyaçlarını karşılayacak kolay taşınabilir, taklit, tahrif ve sahteciliğe imkân vermeyen, biyometrik unsurlar da içeren e-Kimlik kartı, kredi kartı boyutlarında tasarlanmıştır.

Devam eden çalışma:

Elektronik hizmetlerin olgunluğuna önemli katkı sağlayacak olan e-Kimlik kartının kullanımına yönelik geçiş süreci devam etmektedir. Sunulan e-Devlet hizmetlerinde e-Kimlik ile kimlik doğrulama kabiliyetinin kazandırılması ve bu kartları kullanabilecek şekilde e-Devlet hizmetlerinin güncellenmesi hedeflenmektedir. 65. Hükümet 2016 Yılı Eylem Planı’nda “201. Elektronik T.C. Kimlik Kartının vatandaşlara dağıtımına başlanacak” eylemi yer almaktadır.

Elektronik İmza

Türkiye’de elektronik imza kullanımına ilişkin usul ve esasların çerçevesini belirleyen 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu 2004 yılında yürürlüğe girmiştir. Kanun, usulüne uygun güvenli e-imzayı, ıslak imza ile eşdeğer kabul etmektedir. Kanun sonrasında usul ve esasların belirlenmesine yönelik yönetmelik ve tebliğler yürürlüğe girmiştir. Bu kapsamda önemli bir mevzuat altyapısı sağlanmıştır. İlgili usul ve esasların belirlenmesinde Avrupa Komisyonu 1999/93/EC Elektronik İmza Direktifi referans belge teşkil etmiştir.

Mobil imza uygulaması da Türkiye’de yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Bu hizmet, mevcut tüm GSM işletmeleri (Türk Telekom, Turkcell ve Vodafone) tarafından sunulmaktadır.

Tüzel kişilere yönelik olarak Mali Mühür uygulaması söz konusudur. Üretilen sertifikalar, tüzel kişiler ile kurum, kuruluş ve işletmeler tarafından elektronik belge olarak oluşturulacak fatura ve diğer yasal belgelerin bütünlüğünün, kaynağının ve içeriğinin güvence altına alınması amacıyla kullanılmaktadır.

Devam eden çalışma:

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E2.2.1- Gerçek ve Tüzel Kişiler için Merkezi Kimlik Doğrulama Sisteminin Yaygınlaştırılması” eylemi doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan elektronik hizmetlerin kimlik doğrulamasının merkezi olarak gerçekleştirilmesini sağlayacak altyapılar geliştirilecektir. 5070 sayılı Kanun ve diğer düzenlemelerin 910/2014 sayılı AB Regülasyonu ile uyumunu sağlamak üzere çalışmalar devam etmektedir.

Elektronik Belge

2008/16 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından kullanılması gereken Elektronik Belge Standartları belirlenmiştir. Kurumlarda zaman içerisinde farklı standartlarda gelişen uygulama sorunlarını gidermek üzere, 2015 yılında “Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” yayımlanmıştır.  Söz konusu Yönetmelik ile resmi yazışmalarını elektronik ortamda gerçekleştirecek kamu kurum ve kuruluşlarının e-Yazışma Teknik Rehberine uyumu zorunlu hale gelmiştir.

Türkiye’de belge paylaşımı için tercih edilen yöntemlerden biri de Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) kullanımıdır. Usul ve esasları düzenleyen ilgili yönetmelik 2011 yılında yayımlanmıştır.

2013 yılında yayınlanan “Elektronik Tebligat Yönetmeliği” doğrultusunda gerçek ve tüzel kişilere yapılacak resmi tebligatların da KEP üzerinden yapılmasıyla ilgili yaygınlaştırma faaliyetleri devam etmektedir. Mevcut uygulamada vergi ve adalet hizmetlerine yönelik e-tebligat uygulaması başlamıştır. Hukuki işlemler için UYAP uygulamalarında e-tebligat alt yapısı tamamlanarak 29.06.2015 tarihi itibariyle tüm Türkiye’de hizmete başlamıştır. Uygulama belirli bir ölçekteki tüzel kişiler için zorunlu olup gerçek ve diğer tüzel kişiler için tercihe bağlıdır. Diğer taraftan, ) ile 1 Nisan 2016 tarihinden itibaren belirli kapsamdaki gelir vergisi mükelleflerinin e-tebligat kullanması zorunlu hale getirilmiştir.

Devam eden çalışma:

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E2.1.2-Elektronik Veri ve Belge Paylaşım Altyapılarının Oluşturulması” eylemi doğrultusunda kamu sektöründe elektronik belge paylaşımının sağlanması ve kağıt ortamında yürütülen işlemlerin azaltılarak hizmetlerin tek seferde tamamlanabilmeleri için gerekli altyapıların oluşturulması ve kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacaktır. Aynı zamanda e-Yazışma uygulamasının kurumlar nezdinde yaygınlaştırılmasına devam edilmektedir.

Veri Paylaşımı

Kurumlar arası veri paylaşımı genel olarak kurumlar arası karşılıklı güvenli VPN bağlantılar üzerinden gerçekleştirilmektedir. 3 Aralık 2016 tarihinde yayımlanan “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının KamuNet’e dahil edilmesi” ile ilgili 2016/28 Sayılı Başbakanlık Genelgesi ile kamu kurum ve kuruluşlarının KamuNET ağına dahil olunması gereği ifade edilmiştir.

KamuNET (Kamu Sanal Ağı), kamu kurum ve kuruluşlar arasındaki veri iletişiminin kamu tarafından yeni güvenli bir altyapı sağlanıncaya kadar, kurumlar arası veri iletişiminin, internete kapalı, fiziksel ve siber saldırılara karşı daha güvenli sanal bir ağ üzerinden yapılarak siber güvenlik risklerinin azaltılması, kurumlar arası iletişimde standart sağlanması, ortak uygulamalar için uygun alt yapının oluşturulması, planlanan ortak veri merkezi/merkezlerinin dahil edilmesi, e-Devlet uygulamalarının güvenli olarak ortak kullanılabilmesi, kamu kurumları arasında mevcut durumda internet üzerinden gerçekleştirilen bulut uygulamalarının internetten bağımsız daha güvenli olarak sağlanması amacıyla UDHB ve Türk Telekom işbirliği ile oluşturulmuş ve kamu kurum ve kuruluşlarına yaygınlaştırılmaktadır.

5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na 2015 yılında eklenen Madde 51 – (1) özellikle elektronik haberleşmenin ve ilgili trafik verisinin gizliliği ilgili hükümleri ortaya koymaktadır.

Aynı zamanda, e-Devlet Kapısı altında oluşturulan Kamu Uygulama Merkezi platformu üzerinden kamu kurum ve kuruluşları veri paylaşımı yapabilmekte, diğer kurumlara hizmet sunabilmekte ve hizmetlerine ait istatistiksel bilgilere erişebilmektedir. Bu platform üzerinden, kurumlar arası veri paylaşımı için yönetim platformu sağlanmaktadır.

Devam eden çalışma:

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E2.1.2-Elektronik Veri ve Belge Paylaşım Altyapılarının Oluşturulması” eylemi doğrultusunda kamu sektöründe elektronik veri paylaşımının sağlanması için gerekli altyapıların oluşturulması ve kullanımının yaygınlaştırılması sağlanacaktır.

Kamu Entegre Veri Merkezi

Artan ihtiyaçlar doğrultusunda Bakanlıkların bünyesinde önemli veri merkezleri oluşturulmuştur. Ancak 2013 yılında alınan 2013/104 sayılı BTYK Kararı sonrasında veri merkezlerinin daha verimli ve güvenli işletilebilmesi için ulusal entegre veri merkezlerinin kurulması hedeflenmiştir. Konuyla ilgili olarak, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununda 2015 yılında aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır:

“Madde 5 – (1) ı) Ulusal kamu entegre veri merkezlerine yönelik politika, strateji ve hedefleri belirlemek, eylem planlarını hazırlamak, eylem planlarını izlemek, e-Devlet hizmetlerinde kullanılan verilerin ve sistemlerin barındırıldığı veri merkezlerini kamu entegre veri merkezlerinde toplamak amacıyla verilerin transferi de dahil gerekli altyapıları kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek ve tüm bu faaliyetlere yönelik uygulama usul ve esaslarını belirlemek, kurulum, uygulama ve işletim süreçlerini planlamak, yürütmek ve koordine etmek.”

Kamu entegre veri merkezi için UDHB koordinasyonunda ilgili kurumlar ile görüşülerek fizibilite çalışmaları başlatılmıştır.

Devam eden çalışma:

2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı’nda yer alan “E2.1.1-Kamu Entegre Veri Merkezlerinin Kurulması ve Uygulamaya Alınması” eylemi doğrultusunda kamu kaynaklarının daha verimli kullanılabilmesi, tüm kurumlarda standart seviyede bilgi teknolojileri altyapı yönetiminin yapılabilmesi, veri merkezi konsolidasyonun sağlanması ve müstakil / mükerrer veri merkezi yatırımlarının önüne geçilebilmesi için kamu entegre veri merkezlerinin kurulması ve hayata geçirilmesi sağlanacaktır.

* Türkiye’de e-Devlet: Genel Görünüm Raporu